Met de populariteit van het historische drama “Bridgerton” en de terugkeer van het corset in talloze modecollecties, probeer ik de verhalen en mythen die gewoonlijk rond dit kledingstuk hangen te herzien. Ik denk hierbij in het bijzonder aan het beeld van Keira Knightley in “Pirates of the Caribbean”, die flauwvalt voordat ze plotseling in de oceaan valt, of aan dat van Vivien Leigh, die eist dat ze strakker wordt ingesnoerd voor de barbecue op Twelve Oaks in “Gone with the Wind”.
Hoewel ik niet van plan ben om het corset als een grote bevrijder te presenteren, aangezien het een van de vele sociale verwachtingen was die op de vrouwen van vroeger rustten, heb ik enkele (bloemrijke) opmerkingen te maken over de vooroordelen die over dit kledingstuk de ronde doen. De huidige mediarepresentatie van het corset maakt er een martelwerktuig van dat door het patriarchaat aan vrouwen wordt opgelegd, gebruikt om hen slank en relatief onbeweeglijk te houden.
Om afstand te nemen:
Ja, net als hoge hakken vóór hen, droegen mannen in de 19e eeuw vaak corsetten.
De modenormen uit die tijd waren voor hen net zo streng als voor de gemiddelde vrouw, en de getailleerde jassen en broeken, die destijds als chic werden beschouwd, moedigden mannen aan om hetzelfde ondergoed te dragen om een slanke taille te tonen. Deze trend verspreidde zich op grote schaal gedurende de 19e eeuw; bedrijven gingen zelfs zo ver dat ze corsetten voor dagelijks gebruik voor mannen ontwierpen en aanboden.
Oorsprong van het corset
In het Regency-tijdperk droegen vrouwen vaak “stays”. “Stays” worden soms corsetten genoemd, maar er zijn verschillende essentiële verschillen. Stays werden vaak gemaakt van katoen, linnen, zijde of satijn en bevatten zeer weinig voering. Ze hadden schouderbandjes en de ondersteuning kwam van de verstevigingen die in het model waren verwerkt, evenals van een lange en stijve busk (vaak gemaakt van hout of bot en lijkend op een liniaal), die aan de voorzijde werd geplaatst. Deze kledingstukken hadden vaak een hogere taille om aan te sluiten bij de empire-taille, die destijds erg in de mode was. Het hoofddoel van het kledingstuk was om de borst te ondersteunen en tegelijkertijd de buik en de heupen af te vlakken, op de manier van de corrigerende lingerie die in de jaren 1920 populair zou worden (en dat nog lang zou blijven).
Het gemiddelde victoriaanse corset, het model met een sluiting aan de voorzijde dat velen van ons kennen, werd voor het eerst gepatenteerd in 1848 door een man genaamd Joseph Cooper. Zijn revolutionaire ontwerp bevatte een busksluiting aan de voorzijde, waardoor het corset aan- en uitgetrokken kon worden zonder het aan de rug los te hoeven maken. Dit was uiterst belangrijk voor mensen die niemand hadden om hen te helpen bij het dagelijks aan- en uittrekken van deze kledingstukken.
Want mensen droegen daadwerkelijk elke dag corsetten. Hoewel we de sociale schoonheidsidealen voor vrouwen niet hoeven te verheerlijken, is het belangrijk om te onthouden dat mensen hun leven leefden in deze kleding. Hiervoor moesten ze kunnen bewegen, voorwerpen optillen, onder een bepaalde hoek bukken en voor kinderen zorgen. Het waren niet alleen de vrouwen uit de hogere kringen die ze droegen: het werd ook verwacht van de gemiddelde werkende vrouw. Destijds was het een basiskledingstuk, net zoals de beha tegenwoordig vaak als een basiskledingstuk wordt beschouwd.
Lees ook: Chronieken van het Bridgerton corset
Het corset, een tussenkledingstuk
In tegenstelling tot de beha werd er echter altijd iets gedragen tussen het corset en het lichaam. Een van mijn grootste ergernissen in historische films is wanneer iemand haar corset uittrekt en de camera blijft hangen op de afdrukken die de baleinen op de huid achterlaten. Natuurlijk laten ze zulke afdrukken achter: de kostuumontwerper heeft hen geen hemd gegeven om eronder te dragen. De gemiddelde victoriaanse vrouw zou nooit een corset hebben aangetrokken zonder iets eronder, of het nu een hemd, een combinatie of een mix van beide was (sommige onderhemden hadden een topje en een onderkant die leek op een blouse, zoals de huidige body’s). Deze kledingstukken werden meestal gemaakt van lichtere stoffen, zoals de corsetten, maar bevatten inzetstukken om een stijvere structuur te bieden.
Net zoals de huidige sportbeha’s zijn ontworpen om ondersteuning en bewegingsvrijheid te bieden tijdens het trainen, hadden vrouwen in het victoriaanse tijdperk een ander type corset voor het sporten. Zou u een hindernis kunnen nemen terwijl u zo’n corset draagt? Twijfelachtig. Ik kan zelf geen hindernis nemen als ik niet zo’n beha draag. Maar vrouwen in het victoriaanse tijdperk waren niet inactief alleen omdat ze strak ingesnoerd waren. Ze beoefenden boogschieten, wielrennen en tennis terwijl ze een corset en rok droegen. Deze sportcorsetten waren aangepast en “geventileerd”, met ruimte tussen de baleinen en het katoen, om meer bewegingsvrijheid te bieden.
Het Victoriaanse tijdperk zag niet alleen de opkomst van het corset, maar ook de uitvinding van de crinoline aan het eind van de jaren 1840. Deze lichte hoepelrok met veren, gemaakt van metalen veren, gaf vrouwen het destijds begeerde klokvormige silhouet. In plaats van tot wel 14 kilo aan onderkleding rond hun taille te verzamelen, droegen Victoriaanse vrouwen een hoepelrok, wat hen meer bewegingsvrijheid gaf. Deze klokvormige silhouetten, samen met de vulling rond de heupen en schouders, creëerden ook de illusie van een veel kleinere taille – een beeld dat vaak wordt toegeschreven aan zeer strakke corsetten. De crinoline raakte in de jaren 1870 uit de mode, maar het ontwerp evolueerde met de verschijning van eenvoudige en dubbele tournures in de jaren 1880 en 1890.
Wat is extreem strak rijgen?
Extreem strak rijgen: de basis van vele misvattingen over corsetten.
Voorstanders van de vrouwenrechtenbeweging zagen in het afschaffen van het corset een symbool van vrijheid. Zij geloofden dat vrouwen meer bewegingsvrijheid zouden krijgen door niet alleen het corset, maar ook de onderrokken en crinolines achterwege te laten en lichtere onderkleding te dragen. Uit deze hervormingsbeweging ontstonden ook de “bloomers”, vernoemd naar hun pleitbezorger, de vrouwenrechtenactiviste Amelia Bloomer. Het gaat hier om pofbroeken met gescheiden pijpen. Hoewel ze niets onthulden, bleef het idee dat vrouwen een broek droegen zeer controversieel. Deze stijl werd door zowel mannen als vrouwen veroordeeld en raakte al snel in onbruik.
Aan de andere kant kan het strakke rijgsluiting van het corset worden gezien als een gedurfde daad van ongehoorzaamheid tegenover het patriarchaat. In de laatste jaren van het victoriaanse tijdperk veroordeelden priesters het strakke rijgsluiting als een symbool van ijdelheid en morele onzedelijkheid. Kranten en journalisten speelden in op deze trend door satirische artikelen te schrijven en karikaturen over het onderwerp te publiceren, waarbij ze vrouwen veroordeelden die hun corset strak aansnoerden.
De neergang van het corset
Corsetten bleven in het begin van de jaren 1900, gedurende het grootste deel van het edwardiaanse tijdperk, een favoriet basisstuk van lingerie. Het patent dat wij kennen voor de moderne beha, of « brassière » zoals het destijds werd genoemd, werd op 3 november 1914 aangevraagd door Mary Phelps Jacob. Verschillende factoren hebben bijgedragen aan deze evolutie.
Ten eerste zijn modetrends geëvolueerd en omvatten ze nu lagere decolletés, elegantere silhouetten (vaarwel hoepelrokken) en vloeiende materialen. Hierdoor werd de volumineuze structuur van het corset ongeschikt onder bepaalde outfits.
Een andere factor die heeft bijgedragen aan de achteruitgang van het corset was de Eerste Wereldoorlog. Aan het begin van de 20e eeuw had staal de baleinen vervangen als versteviging in de meeste corsetten; er was ook een aanzienlijke hoeveelheid nodig voor de structuur van het corset. In 1917 vroeg de Amerikaanse War Industries Board vrouwen om te stoppen met het kopen van corsetten, omdat staal essentieel was voor de oorlogsinspanning. Vrouwen wilden de militaire inspanning ondersteunen en bh’s raakten steeds meer in de mode. Er wordt gezegd dat 28.000 ton staal werd onttrokken aan corsetten ten behoeve van de oorlogsinspanning, genoeg om twee slagschepen te bouwen.
Tot slot was een van de laatste dingen die het corset uit de mode deden raken, de komst van de mode uit de jaren 1920. Terwijl de trends uit de voorgaande periode erop gericht waren bepaalde delen van het vrouwelijk lichaam te benadrukken, legde de mode van de jaren 1920 de nadruk op androgynie en gaf daarom vaak de voorkeur aan een slank en recht silhouet. Dit nam de noodzaak voor een S-vormig of zandloper-silhouet weg: het was voldoende om een rechthoekig silhouet te hebben. Veel van de lingerie die leek op een corset of een corrigerend kledingstuk die men in advertenties uit de jaren 1920 ziet, was bedoeld om rondingen af te vlakken of de taille van de buik of heupen van de vrouw te verminderen.
Dit gebrek aan elegantie, aangepast aan de behoeften van de klant, leidde uiteindelijk tot het verlaten van het corset en de opkomst van corrigerende lingerie. Vandaag de dag hebben we nog steeds aangepaste versies van deze kledingstukken die de rondingen accentueren. Het algemene doel blijft echter hetzelfde: bepaalde delen van het lichaam benadrukken of de aandacht afleiden van andere.
